TẠI SAO TRẺ THƯỜNG BỊ TIÊU CHẢY VÀ CÁCH XỬ LÝ THẾ NÀO?

Dưới 5 tuổi, trẻ thường hay gặp tình trạng bị tiêu chảy, điều này không những làm cho trẻ có sức khỏe yếu, chán ăn và chậm lớn mà còn làm cho rất nhiều bố mẹ cảm thấy lo lắng và không yên tâm cho sức khỏe của con. Vì vậy có rất nhiều bố mẹ thường hỏi rằng Tại sao trẻ thường bị tiêu chảy và cách xử lý thế nào?

Do đó trong bài viết ngày hôm nay, Nest Holisim sẽ chia sẻ cho các bố mẹ về những nguyên nhân và cách xử lý khi trẻ bị tiêu chảy cũng như các dấu hiệu nguy hiểm mà các bố mẹ cần nhận ra để tránh các trường hợp nguy hiểm tới tính mạng của trẻ.

1. Tại sao trẻ thường bị tiêu chảy và cách xử lý?

Hiện tượng tiêu chảy ở trẻ là gì?

Tiêu chảy là tình trạng trẻ bị đi cầu phân lỏng trên 3 lần trong một ngày, đây là một trong những bệnh thường gặp ở trẻ.

Theo các nghiên cứu, đối với trẻ dưới 5 tuổi thường bị tiêu chảy khoảng 3 lần trong một năm. Tại một số khu vực mà điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm không được đảm bảo thì số lần có thể cao hơn.

Tiêu chảy là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em. Trên thế giới trung bình mỗi năm có khoảng 2 - 3 triệu trẻ em bị tử vong vì tiêu chảy.

Trẻ  bị tiêu chảy sẽ dễ bị suy dinh dưỡng, còi xương, chậm lớn và ảnh hưởng tới sự phát triển và tiếp thu của trẻ.

Tiêu chảy là một loại bệnh thường gặp ở trẻ

Có những loại bệnh tiêu chảy nào?

Thông thường bệnh tiêu chảy sẽ được chia làm 4 loại.

- Tiêu chảy cấp tính: Thường gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi. Tiêu chảy xuất hiện đột ngột, trẻ đi phân lỏng nhiều nước, số lần đi nhiều hơn 3 lần trong 24 giờ, thường kéo dài 1 tuần. Tiêu chảy cấp tính thường do ăn phải thức ăn không phù hợp hoặc thức ăn bị nhiễm khuẩn.

- Tiêu chảy mãn tính: Thường kéo dài hơn 2-4 tuần. Gây ra nhiều phiền toái cho người bệnh.

- Tiêu chảy thẩm thấu: Thường gây ra hiện tượng trướng bụng do hệ tiêu hóa không hấp thu được các chất chất điện giải và dinh dưỡng khi ăn một số thức ăn đặc thù không hợp với cơ thể. Hiện tượng tiêu chảy thẩm thấu sẽ dừng lại khi chúng ta ngừng ăn những thực phẩm đó.

- Tiêu chảy xuất tiết: Là sự rối loạn về chuyển tải ion trong các tế bào biểu mô của ruột làm tăng sự bài tiết và giảm hấp thu hoặc là cả hai. Đối với hiện tượng tiêu chảy này thì việc ngừng ăn không có tác dụng. 

2. Những nguyên nhân gây nên tình trạng tiêu chảy ở trẻ và các triệu chứng?

Có thể có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra tình trạng tiêu chảy ở trẻ nhỏ.

Nhiễm trùng đường ruột

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây nên tình trạng tiêu chảy ở trẻ. Nguyên nhân gây nhiễm trùng đường ruột có thể do virus rotavirus, vi khuẩn salmonella hoặc đôi khi là ký sinh trùng như giardia. Khi bị nhiễm trùng đường ruột, trẻ sẽ bị đi ngoài phân lỏng hoặc nước kèm theo nôn mửa, đau dạ dày, sốt…

Dị ứng - ngộ độc thực phẩm

Đối với trẻ sơ sinh: Dị ứng protein có trong sữa công thức có thể là nguyên nhân dẫn đến tình trạng tiêu chảy ở trẻ nhỏ. Hệ tiêu hóa của trẻ vẫn còn non nớt nên rất nhạy cảm với sự thay đổi đột ngột trong chế độ dinh dưỡng của mẹ. Khi mẹ ăn quá nhiều đồ chiên, xào, nhiều dầu mỡ sẽ khiến trẻ bị đi ngoài. Do đó mẹ đang cho con bú cần áp dụng một chế độ ăn uống lành mạnh trong suốt thời gian nuôi con bằng sữa mẹ.

Sử dụng thức ăn bị ôi thiu, nhiễm độc hoặc chứa các chất phụ gia độc hại cũng là nguyên nhân thường gặp gây tiêu chảy. Ngộ độc thực phẩm có thể dẫn tới co giật và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Rối loạn tiêu hóa khiến trẻ bị tiêu chảy

Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột: bên trong ruột chúng ta có khoảng 140.000 loại vi khuẩn bao gồm cả vi khoản có hại và khi khuẩn có lợi hỗ trợ cho việc tiêu hóa thức ăn.

Khi số lượng vi khuẩn có hại vượt quá số lượng vi khuẩn có lợi quá nhiều sẽ gây nên rối loạn tiêu hóa, dẫn đến tình trạng đi ngoài nhiều lần ở trẻ.

Nguyên nhân có thể do trẻ dùng thuốc kháng sinh hoặc vệ sinh không sạch sẽ hoặc do các bệnh lý như viêm họng, viêm amidan, viêm phổi…

Hội chứng ruột kích thích

Trường hợp này là do trẻ thay đổi thói quen ăn uống, sau khi ăn đồ lạ hoặc dùng một số thuốc điều trị bệnh làm cho nhu động ruột co thắt quá mức và kéo dài khiến thức ăn di chuyển trong đường ruột nhanh hơn. Lúc này, nước không được tái hấp thu hoặc tiết ra quá mức từ niêm mạc ruột dẫn đến tình trạng tiêu chảy đột ngột.

Một số nguyên nhân khác

Trẻ mắc một bệnh liên quan đến đường ruột, chẳng hạn như viêm ruột, tắc ruột, viêm ruột thừa,…

Do nhiễm vi khuẩn Coli, lỵ trực trùng, dịch tả,…

Bé bị Tiêu chảy cũng có thể do nhiễm ký sinh trùng qua thức ăn hoặc nước uống.

Chế độ ăn của trẻ không hợp lý: ăn quá nhiều thức ăn, thực phẩm chưa được nấu chín hay chế biến không sạch sẽ,…

Một số dấu hiệu nhận biết trẻ bị tiêu chảy.

- Trẻ bị tiêu chảy thường mệt mỏi, biếng ăn, nằm li bì. Trẻ đi cầu nhiều lần, phân lỏng, màu vàng hoặc xanh, có thể kèm đàm, máu hay thức ăn không tiêu (đi tiêu phân sống). Mót rặn khi đi cầu là biểu hiện rất đặc trưng của kiết lỵ

Bố mẹ cần chú ý để sớm phát hiện trẻ có dấu hiệu bất thường

- Tiêu chảy do tả: Trong giai đoạn đầu người bệnh ói nhiều dịch trong, có thể sốt nhẹ nhưng thường là không sốt, vọp bẻ. Ở giai đoạn sau, người bệnh tiêu phân lỏng ồ ạt, có thể lên đến 10 lít/ngày. Phân bệnh nhân tả đặc trưng bởi màu trắng đục như nước vo gạo, hơi tanh mùi cá.

- Mất nước:  là biểu hiện đáng ngại nhất trong bệnh tiêu chảy ở trẻ em. Các biểu hiện của mất nước nhẹ và vừa:

     + Quan sát thấy mắt của bé khô, khi khóc chảy rất ít nước mắt hoặc không có nước mắt.

     + Khô miệng.

     + Tiểu ít hơn bình thường. Đối với những bé nào sử dụng quần tã, bạn kiểm tra thấy tã ít ướt hơn lúc bình thường.

     + Bé trở nên kém linh hoạt và dễ cáu gắt.

     + Xuất hiện hiện tượng mắt trũng.

     + Trẻ lờ đờ hoặc li bì.

     + Sờ thấy da da bé bị khô và kém đàn hồi.

- Một số biểu hiện khác:

     + Buồn nôn, ói thức ăn.

     + Sốt: có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao, đôi khi gây nên tình trạng co giật.

     + Đau bụng.

     + Các triệu chứng mất nước: khát, tiểu ít, mắt trũng, môi khô, khóc không nước mắt, thóp trũng ở trẻ nhỏ, dấu véo da mất chậm.

3. Cách xử lý khi trẻ bị tiêu chảy

Tích cực bù nước và chất điện giải cho trẻ ngay

- Với trẻ đang bú mẹ:

     + Mẹ hãy cho bé bú nhiều hơn. Điều này sẽ giúp bé bù nước và chất dinh dưỡng bị mất đi trong thời gian bị tiêu chảy.

     + Trong sữa mẹ còn chứa rất nhiều lợi khuẩn và kháng thể tốt giúp cân bằng vi khuẩn trong hệ tiêu hóa của trẻ và tăng cường miễn dịch cho đường tiêu hóa.

- Với trẻ trên 6 tháng tuổi:

     + Oresol: Pha theo tỷ lệ hướng dẫn rồi cho trẻ uống

     + Nước muối đường: 1 muỗng muối + 8 muỗng đường + 1 lít nước chín

     + Nước gạo và cà rốt rang: Lấy 1 nhúm gạo và cà rốt rang  rồi nấu nước, sau đó thêm chút muối giúp bù nước và cầm tiêu chảy rất nhanh

     + Nước gạo lứt rang: Gạo lứt không vô đem rang vàng. Lấy 1 nắm nhỏ đun lấy nước cho trẻ uống

Chế độ ăn uống cho trẻ bị tiêu chảy

- Tiếp tục cho trẻ bú mẹ nếu trẻ đang bú.

- Với trẻ đang ăn dặm, thức ăn cho trẻ cần nấu chín, nhuyễn để cho dễ tiêu hóa.

- Bổ sung men vi sinh chứa bào tử lợi khuẩn, giúp lấy lại cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ giảm tiêu chảy ở trẻ nhỏ

- Cho trẻ ăn làm nhiều bữa hơn: Một số bố mẹ có quan điểm sai lầm thường cho cho trẻ ăn ít đi hoặc cho trẻ nhịn đói khi mà trẻ đang bị tiêu chảy. Bố mẹ cần phải cho trẻ ăn uống bình thường theo chế độ dinh dưỡng của trẻ đang bị tiêu chảy và nên chia nhỏ bữa ăn ra làm nhiều bữa hơn thông thường để giúp trẻ có đầy đủ dưỡng chất và nhanh chóng phục hồi.

Trẻ bị tiêu chảy nên kiêng ăn gì?

Để hệ tiêu hóa của trẻ nhanh chóng trở lại trạng thái bình thường, bố mẹ cần tránh cho trẻ ăn các loại thực phẩm sau:

- Sữa và các chế phẩm của sữa: Đối với trẻ dưới 1 tuổi, Lúc này nếu bố mẹ vẫn cho trẻ ăn sữa công thức và sữa bò có thể làm cho tình trạng tiêu chảy nghiêm trọng hơn vì trong các loại sữa này có chứa đường, đồng thời protein bên trong các thực phẩm này làm cho trẻ khó tiêu hóa hơn.

- Trái cây và nước ép: Các loại quả và nước ép như táo, đào, lê, cam,… không nên cho trẻ uống. Vì lúc này hệ tiêu hóa của trẻ đang bị mất cân bằng, do đó không có khả năng tiêu hóa các loại đường trong trái cây và gây khó chịu cho trẻ, đặc biệt là trẻ dưới 4 tháng tuổi.  

- Hải sản: Trong các loại cá, cua, tôm,… thường có chứa các protein kích ứng, có thể gây dị ứng cho trẻ, làm cho trẻ bị đau bụng và nôn trớ.

Ngoài ra, trong các loại thủy sản thường có mùi tanh gây hấp dẫn và phát triển cho các loại vi khuẩn gây hại trong đường ruột như salmonella, shigella. Đây là những vi khuẩn thuộc nhóm gây tiêu chảy cho trẻ.

- Thực phẩm chiên xào: Đối với các trẻ lớn hơn 1 tuổi, khi bị tiêu chảy, bố mẹ nên hạn chế cho trẻ ăn các loại thức chưng sẵn, thực phẩm chế biến sẵn, khoai tây chiên, thịt xào, thịt nướng… sẽ làm cho tình trạng của trẻ trầm trọng hơn.

- Đồ tươi sống, đồ ăn tái: Tuyệt đối không cho trẻ ăn rau sống, tiết canh, gỏi cá, nem chạo, nem chua, mắm tôm, mắm tép, nước lạnh… những loại thực phẩm chưa được nấu chín.

- Các loại nước ngọt có gas: cần tuyệt đối không được cho trẻ uống, vì trong các loại nước này chỉ toàn là các hợp chất hóa học. 

Bố mẹ nên làm gì để hạn chế tình trạng bị tiêu chảy ở trẻ?

- Nuôi trẻ bằng sữa mẹ đến 18 - 24 tháng tuổi. Vệ sinh bình bú, những dụng cụ đựng thức ăn của bé bằng nước sôi và để khô.

- Cho trẻ ăn dặm thêm từ 4-5 tháng tuổi.

- Trẻ con thường có thói quen ngậm đồ chơi vào miệng nên các mẹ cần thường xuyên rửa đồ chơi cho con, tránh những loại ký sinh trùng bám vào.

- Sử dụng nguồn nước sạch trong vệ sinh và ăn uống.

- Rửa tay trước khi ăn, khi chế biến đồ ăn và sau khi đi vệ sinh. Rửa tay sau mỗi lần làm vệ sinh cho trẻ, trước khi cho trẻ ăn uống để đề phòng trẻ bị nhiễm bệnh tiếp tục từ phân hay lây lan cho người khác.

- Cho trẻ ăn chín, uống sôi, không ăn rau sống, không uống nước lã và các thực phẩm chưa chín kỹ.

Chích ngừa cho trẻ là cách phòng tránh bệnh tiêu chảy

- Sử dụng cầu tiêu và xử lý phân trẻ nhỏ an toàn. Đối với gia đình có bệnh nhân tiêu chảy cấp cần rắc vôi bột hoặc Cloramin B sau mỗi lần đi tiêu. Phân và chất thải của người bệnh phải đổ vào nhà tiêu, cho vôi bột, Cloramin B... vào sau mỗi lần đi để sát khuẩn.

- Cho trẻ Chích ngừa đầy đủ: virus Rota, sởi,…

- Uống vitamin A định kỳ

4. Khi nào bố mẹ cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay?

Đối với trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi bị tiêu chảy, mẹ chưng sẵn chóng đưa bé đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Tiêu chảy kéo dài ở trẻ sơ sinh (từ 1 – 2 ngày) có thể dẫn đến mất nước và chất điện giải rất nhanh. Điều này có thể gây nguy hiểm đến tính mạng của trẻ mới sinh.

 Đối với các trẻ lớn hơn thì bố mẹ thấy các dấu hiệu bên dưới cần ngay lập tức đưa trẻ tới bệnh viện ngay;

- Phân có máu và trẻ có dấu hiệu mất nước nặng do bị tiêu chảy cấp:

     + Ở trẻ nhũ nhi, có hiện tượng thóp trũng (thóp là một vùng nhỏ, mềm trên đỉnh đầu của trẻ).

     + Trẻ không đi tiểu (vô niệu) trong vòng 6 giờ.

     + Nếu sử dụng 2 ngón tay căng nhẹ vùng da bất kỳ trên người bé rồi thả ra, da bé không thể trả về hình dạng ban đầu do mất khả năng đàn hồi.

     + Rất lờ đờ, li bì hoặc có thể bị bất tỉnh, hôn mê.

     + Mạch nhanh nhẹ hoặc không bắt được, huyết áp tụt hoặc không đo được.

- Trẻ vẫn nôn ói nhiều, mặc dù bố mẹ đã cho trẻ uống chậm, ít, thường xuyên.

- Trẻ không chịu ăn uống gì, trong khi vẫn còn tiêu chảy và nôn ói nhiều

- Trẻ đi tiêu quá thường xuyên và sợ rằng không bù được đủ nước cho trẻ

- Khi nôn ói, bố mẹ thấy dịch nôn ói của trẻ có màu xanh lá cây

- Trẻ mệt mỏi, lừ đừ, quấy khóc liên tục, hoặc nếu bạn thấy trẻ ngủ nhiều, khó đánh thức

- Tiêu chảy vẫn không hết sau 7 ngày

- Trẻ sốt và đau bụng nhiều

Tiêu chảy ở trẻ là tình trạng khá nghiêm trọng, có thể gây nguy hiểm tới bé cũng như có thể để lại di chứng lâu dài về sau cho trẻ nếu bố mẹ không để ý và phát hiện kịp thời. Do đó, các bố mẹ nên nắm chắc những kiến thức trên để có thể biết nhận ra được những dấu hiệu bất thường của con, từ đó nhanh chóng kịp thời có cách xử lý hiệu quả, tránh những hậu quả không mong muốn.

Vậy là ở trong bài viết này, Nest Holisim đã giải đáp rất chi tiết cho câu hỏi Tại sao trẻ thường bị tiêu chảy và cách xử lý thế nào? qua đây các bố mẹ đã biết được những nguyên nhân thường gặp có thể gây nên tình trạng bị tiêu chảy ở trẻ, đồng thời các bố mẹ cũng đã biết được những dấu hiệu nguy hiểm khi trẻ bị tiêu chảy và có cách xử lý kịp thời để bảo vệ sức khỏe cho con yêu.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần được tư vấn, các bố mẹ vui lòng liên hệ ngay với đội ngũ tư vấn của Nest Holisim ngay bây giờ để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ tốt nhất trong việc chăm sóc sức khỏe cho gia đình thân yêu của bạn nhé!

NEST HOLISIM - TRAO YẾN THẬT TẶNG GIÁ TRỊ THẬT

----------------------------

Liên hệ để được hỗ trợ tư vấn và đặt hàng tại

🌐  Website: Tổ Yến Nest Holisim